دو خاکی -  مسکن، بزرگ ترین تولیدکننده گازهای گلخانه ای

دوخاکی - سال ها است که ساختمان ها، بزرگ ترین مصرف کننده انرژی در ایران محسوب می شوند. همین عامل باعث شده است که بخش خانگی؛ عنوان بزرگ ترین تولیدکننده گازهای گلخانه ای را نیز از میان بخش های مصرف کننده انرژی (خانگی و تجاری، صنعت، کشاورزی و حمل ونقل)، به خود اختصاص دهد. هزینه اجتماعی انتشار کلیه آلاینده ها مطابق ترازنامه انرژی در سال ۹۰، از بخش خانگی برابر ۱۲۷۲۶ میلیارد ریال و از بخش صنعت برابر ۱۱۴۹۹میلیارد ریال برآورد شده است. این موضوع در کشورهای صنعتی به صورت کاملا عکس است، به گونه ای که عمده تولید آلایندگی از صنایع نشات می گیرد و سهم بخش خانگی در مقابل آن بسیار اندک است. در نمودار زیر افزایش روزافزون سرانه تولید گاز دی اکسید کربن در ۲۰ سال گذشته، نمایش داده شده است: با توجه به نمودار شماره ۱؛ سرانه تولید دی اکسید کربن در ایران در سال ۲۰۱۱، به مقدار ۷ تن (۷۰۰۰ کیلوگرم بازای هر نفر) می باشد که از این حیث رتبه ۴۰ در جهان را داراست. عاملی که مهم تر از میزان سرانه ۷ تن دی اکسیدکربن اهمیت دارد، ترکیب تولید این میزان آلاینده در بخش های مختلف است. با توجه به گزارش آژانس بین المللی انرژی، ترکیب سرانه تولید دی اکسیدکربن در بخش های مختلف به صورت زیر است:

ایران با سرانه تولید۱۸۵۱ کیلوگرم دی اکسیدکربن در بخش تولید برق نیروگاهی: رتبه ۵۴ دنیا

ایران با سرانه تولید ۱۵۳۴ کیلوگرم دی اکسیدکربن در بخش حمل ونقل: رتبه ۳۸ دنیا

ایران با سرانه تولید ۱۳۹۴ کیلوگرم دی اکسید کربن در بخش صنعت: رتبه ۳۴ دنیا

و اما...

ایران با سرانه تولید ۱۴۱۱ کیلوگرم دی اکسیدکربن در بخش مسکونی: رتبه ۲ دنیا را از آن خود کرده است!

با این تفاسیر، می توان ابراز داشت که یکی از عوامل اصلی کاهش ارزش افزوده در کشور و بروز مسائل زیست محیطی، مصرف بالا و بی رویه انرژی در بخش ساختمان است و باید آن را به عنوان اولویت اول بهینه سازی انرژی در کشور به خصوص در زمان ساخت، مورد توجه ویژه قرار داد تا اثرات مخرب زیست محیطی آن منجر به کاهش کیفیت زندگی و تحمیل هزینه های اجتماعی ناخواسته به خانوارها نگردد. موضوع محیط زیست انسانی به عنوان یکی از ارکان اولیه حقوق بشر، به قدری موضوع استراتژیکی تلقی می گردد که کنفرانس های بین المللی زیادی در این مورد با حضور سران جهان برگزار شده است که می توان از میان آنها به کنفرانس ریو(سران زمین) و کیوتو اشاره کرد. به نظر می رسد سازمان حفاظت محیط زیست؛ به عنوان تنها متولی حفاظت از محیط زیست در ایران، تاکنون برنامه مدون و بلندمدت مناسبی برای کاهش آلاینده های بخش مسکونی نداشته است و متاسفانه اهمیت این موضوع در زیر سایه سنگین آلودگی هوا از طریق انتشار آلاینده های بخش حمل و نقل؛ به نادرستی کمرنگ شده است. با توجه به اهمیت و حساسیت ویژه این موضوع، از سازمان حفاظت محیط زیست انتظار می رود، سیاست گذاری های مناسبی را جهت کنترل روند رو به افزایش آلایندگی ازطریق بخش مسکونی و ساختمان با همکاری سایر نهاد های مرتبط؛ در برنامه های آتی خود پیش بینی و اجرایی کند.

مجتبی انتظاری

کارشناس انرژی

*اطلاعات برگرفته از مستندات آژانس بین‌المللی انرژی

IEA- CO۲ Emissions from Fuel Combustion, IEA, ۲۰۱۳